Latarka nie przyda się podczas awarii prądu, jeśli leży w szufladzie bez baterii, a zapasowe ogniwa są w innym pokoju. Zestaw awaryjny trzeba móc znaleźć po ciemku i użyć od razu. Zacznij od jednej oznaczonej skrzynki w łatwo dostępnym miejscu. Potem uzupełnij ją o wodę, żywność i rzeczy potrzebne konkretnym domownikom.
Najpierw ustal, do czego zestaw ma służyć
Awaria ogrzewania zimą, kilkunastogodzinny brak prądu i konieczność szybkiego opuszczenia mieszkania wymagają nieco innego wyposażenia. Rozdziel więc zapasy na zestaw domowy, używany na miejscu, oraz małą torbę do zabrania. Nie trzeba dublować wszystkiego, ale rzeczy, których nie będzie czasu szukać, powinny stale leżeć w torbie.
Na początek zaplanuj zapasy na około 72 godziny i dostosuj je do mieszkania oraz domowników. Osoba przyjmująca leki na stałe, rodzina z niemowlęciem czy gospodarstwo z własnym ujęciem wody mają różne priorytety. Sprawdź też, czy bez zasilania będą działać domofon, brama, pompa wody i ogrzewanie.
Trzy doby to praktyczny horyzont planowania, nie gwarancja, że każda awaria skończy się w tym czasie. Zapas ma wystarczyć na podstawowe potrzeby do przywrócenia usług, uzyskania pomocy albo bezpiecznego przemieszczenia się.
Woda i jedzenie: zaplanuj ilość, nie tylko listę zakupów
Woda do picia i podstawowej higieny
Przyjmij orientacyjnie co najmniej 3 litry wody na osobę na dobę do picia i prostego przygotowania posiłków. Dla dwóch osób na trzy dni to minimum 18 litrów. W upale, przy wysiłku, karmieniu piersią lub szczególnych potrzebach zdrowotnych może być potrzebne więcej. Wodę do mycia i spłukiwania toalety trzeba liczyć osobno, zwłaszcza jeśli dom korzysta z elektrycznej pompy.
Fabrycznie zamknięte butelki przechowuj zgodnie z oznaczeniami producenta, z dala od słońca i ciepła. Do samodzielnego napełniania używaj tylko czystych pojemników przeznaczonych do wody pitnej. Zapisz datę napełnienia i ustal, kiedy wymienić wodę. Nigdy nie wykorzystuj opakowań po środkach chemicznych. Filtr turystyczny może uzupełnić zapas, ale go nie zastąpi: skuteczność filtra zależy od rodzaju zanieczyszczeń i prawidłowego użytkowania.
Żywność, którą da się zjeść bez kuchni
Odłóż produkty o długim terminie przydatności, które domownicy znają i mogą zjeść bez gotowania: konserwy, gotowe dania w szczelnych opakowaniach, pieczywo chrupkie, masło orzechowe, suszone owoce czy batony. Uwzględnij alergie, dietę dzieci i karmę dla zwierząt. Do konserw dołóż ręczny otwieracz, chyba że wszystkie mają sprawne zawleczki.
Nie opieraj zapasu na żywności wymagającej dużej ilości wody lub długiego gotowania. Kuchenka turystyczna nie nadaje się do używania w zamkniętym pomieszczeniu bez odpowiedniej wentylacji — urządzenia spalające paliwo mogą doprowadzić do zatrucia tlenkiem węgla. Jedzenie najłatwiej wymieniać w ramach zwykłych zakupów: zużywaj opakowania z najkrótszą datą przydatności i odkładaj nowe na ich miejsce.
Światło, informacja i łączność bez gniazdka
Przygotuj co najmniej dwie niezależne latarki, na przykład ręczną i czołową. Czołówka zostawia wolne ręce, gdy schodzisz po schodach lub opatrujesz skaleczenie. Sprawdź typ ogniw, odłóż zapas do skrzynki i kontroluj, czy baterie nie wyciekają. Akumulatory trzeba regularnie doładowywać; samo trzymanie ich w zestawie nie oznacza, że są gotowe do użycia.
Telefon posłuży do kontaktu i odbierania komunikatów, ale przy dłuższej awarii warto oszczędzać jego energię. Trzymaj naładowany powerbank, przewód pasujący do aktualnych telefonów domowników i, jeśli będzie przydatna, ładowarkę samochodową. Liczba mAh podana na powerbanku nie mówi wprost, ile razy naładujesz telefon — część energii tracona jest podczas konwersji. Sprawdź to w praktyce na własnym telefonie, a po teście ponownie naładuj powerbank.
Małe radio na baterie lub z korbką pozwala słuchać komunikatów, gdy internet mobilny jest przeciążony albo niedostępny. Na papierze zapisz numery bliskich, adresy i ustalone miejsce kontaktu. Kopia offline w telefonie też się przyda, ale nie powinna być jedyna. Przykłady przygotowań do przerw w dostawie energii opisuje również BBC w materiałach o awariach zasilania; zalecenia dopasuj do lokalnych komunikatów i warunków mieszkania.
Awaria prądu a sprzęt Hi-Fi
Wzmacniacz, odtwarzacz sieciowy i router nie są sprzętem niezbędnym do bezpieczeństwa domowników. Nawet duży UPS zwykle nie jest rozsądnym źródłem zasilania zestawu audio przez wiele godzin. Czas pracy zależy od rzeczywistego poboru mocy, pojemności akumulatora i strat podczas przetwarzania energii. Jeśli UPS zasila już router lub komputer, sprawdź, jak długo podtrzymuje właśnie te urządzenia. Nie wyciągaj wniosków z samej mocy podanej na obudowie.
Po zaniku zasilania wyłącz wzmacniacz i wrażliwe źródła sygnału zgodnie z ich instrukcjami. Jeśli możesz to zrobić bezpiecznie, odłącz je od gniazdek na czas niestabilnych powrotów napięcia. Nie otwieraj urządzeń, żeby szukać przyczyny awarii instalacji. Gdy po przywróceniu prądu czuć spaleniznę, widać uszkodzenia albo zabezpieczenia ponownie się wyzwalają, nie uruchamiaj toru audio przed sprawdzeniem instalacji przez uprawnioną osobę.
Apteczka, higiena i potrzeby zależne od domowników
W apteczce umieść opatrunki w różnych rozmiarach, jałowe gaziki, bandaże, rękawiczki jednorazowe, środek do odkażania stosowany zgodnie z przeznaczeniem oraz podstawowe leki używane w domu. Przydadzą się nożyczki i pęseta. Dobierz zawartość do umiejętności osób, które będą z niej korzystać — sam sprzęt nie zastąpi wiedzy. Przy poważnym urazie lub nagłym zagrożeniu zdrowia potrzebna jest profesjonalna pomoc. W Polsce numer alarmowy to 112.
Dla leków przyjmowanych stale przygotuj osobny plan. Zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy i jak utrzymywać zapas, szczególnie jeśli preparat wymaga chłodzenia. Włóż do zestawu papierową listę nazw leków, dawek, alergii i ważnych informacji zdrowotnych. Zachowaj opisane opakowania, nie przesypuj tabletek do nieoznaczonych pojemników i sprawdzaj terminy ważności.
- Higiena: mydło lub preparat do rąk, papier toaletowy, chusteczki, worki na odpady, środki menstruacyjne i produkty do pielęgnacji dzieci.
- Ciepło: koce, dodatkowe skarpety i odzież warstwowa, szczególnie gdy ogrzewanie zależy od elektrycznej pompy lub sterownika.
- Domownicy wymagający wsparcia: zapasowe okulary, baterie do aparatu słuchowego, żywienie specjalistyczne i materiały pomocnicze używane na co dzień.
- Zwierzęta: karma, woda, leki, smycz lub transporter oraz dane identyfikacyjne.
Nie traktuj świec jako podstawowego źródła światła. Otwarty płomień zwiększa ryzyko pożaru, zwłaszcza gdy wszyscy są zmęczeni i poruszają się po ciemku. Jeśli w domu działają urządzenia spalające paliwo, zadbaj o sprawną czujkę tlenku węgla i znajomość zasad wentylacji zamiast improwizować sposób ogrzewania.
Dokumenty, gotówka i torba do wyjścia
Do wodoodpornej koperty włóż kopie najważniejszych dokumentów lub spis ich numerów, dane ubezpieczenia, kontakty do bliskich i informacje medyczne. Oryginały trzymaj w znanym domownikom miejscu, skąd można je szybko zabrać. Kopie są pomocą, ale nie zastąpią dokumentów wymaganych przy załatwianiu formalności. Nie zostawiaj pełnych haseł ani kodów dostępu w łatwo dostępnej skrzynce.
Odłóż niewielką kwotę w gotówce, najlepiej w drobniejszych nominałach. Terminale i bankomaty mogą nie działać bez prądu lub łączności. Dobierz kwotę do możliwych wydatków na transport i podstawowe zakupy; nie ma potrzeby trzymać w zestawie dużej sumy.
Torba do szybkiego wyjścia powinna być na tyle lekka, by dało się ją samodzielnie przenieść. Spakuj wodę na drogę, trochę gotowej żywności, latarkę, kopię listy kontaktów, podstawowe środki higieny, niezbędne leki i odzież na daną porę roku. Jeśli leki muszą zostać w lodówce albo są używane codziennie, przyczep do torby widoczną kartkę z listą rzeczy do zabrania. W rodzinie z dziećmi ustal wcześniej, kto bierze torbę, a kto pomaga dzieciom wyjść.
Gdzie trzymać zestaw i jak go sprawdzać
Skrzynka musi być dostępna bez prądu i bez przesuwania ciężkich mebli. Nie chowaj wszystkich zapasów w piwnicy, którą może zalać, ani na strychu narażonym na skrajne temperatury. Woda może stać osobno; napisz wtedy na skrzynce, gdzie ją znaleźć. Każdy dorosły domownik powinien znać miejsce przechowywania zestawu i umieć otworzyć pojemnik.
Sprawdzaj zestaw co sześć miesięcy. Taki przegląd pozwala wykryć rozładowany powerbank, niesprawną latarkę, przeterminowane jedzenie, nieaktualny numer telefonu czy ubrania, z których dziecko wyrosło. Zapisz datę następnej kontroli na etykiecie. Po zmianie leków, telefonu lub liczby domowników zaktualizuj zawartość od razu.
Przy pierwszej kontroli wyłącz na chwilę światło w przedpokoju i spróbuj znaleźć latarkę oraz skrzynkę bez pomocy telefonu. Jeśli musisz szukać po omacku, połóż małą latarkę bliżej łóżka i wyraźniej oznacz miejsce przechowywania zestawu.
